Dolfijnhoofdnevel

In het sterrenbeeld Grote Hond, op ongeveer 4.530 lichtjaar van de Aarde, dijt een gigantische bel stilletjes uit in het interstellaire medium. De Dolfijnhoofdnevel — Sh2-308 — is het spectaculaire resultaat van de stellaire winden van een van de meest gewelddadige sterren in onze Melkweg.

Deze bel van geïoniseerd waterstof heeft een diameter van ongeveer 60 lichtjaar en beslaat aan de hemel een iets groter gebied dan de volle maan. Ze werd gedurende tienduizenden jaren gevormd door de krachtige stellaire winden van EZ Canis Majoris (WR 6), een Wolf-Rayet-ster die voortdurend materie uitstoot met prodigieuse snelheid. Sh2-308 is een van slechts twee bekende Wolf-Rayet-bellen die röntgenstraling uitzenden, samen met de Halvemaannevel (NGC 6888).

EZ Canis Majoris is een massieve ster in het laatste stadium van haar evolutie, met een spectraaltype WN4b en een schijnbare magnitude die schommelt tussen 6,71 en 6,95. Na het verlies van haar buitenste waterstoflagen verbrandt ze nu zwaardere elementen bij extreme temperaturen. Een supernova-explosie is op astronomische tijdschalen onvermijdelijk. Sh2-308 werd gecatalogiseerd door de Amerikaanse astronoom Stewart Sharpless in zijn catalogus van HII-gebieden uit 1959.

Vanwege haar uitzonderlijk lage oppervlaktehelderheid is Sh2-308 een uitdagend fotografisch doel. Het IDAS NBZ-II narrowband-filter, gevoelig voor Hα- en OIII-emissies, was essentieel om de filamentaire structuur van deze kosmische bel te onthullen. Een mozaïek van twee panelen was nodig om de volledige nevel vast te leggen.

Het beeldveld onthult ook andere opmerkelijke objecten. Links van de bel bevindt zich Sh2-303, een HII-gebied dat eveneens door EZ Canis Majoris wordt geïoniseerd. Op de onderste rand van de dolfijn verschijnt MPA J0656-2356, een kleine ronde planetaire nevel waarvan de centrale ster een witte dwerg is van ongeveer 80.000 K. Boven de linker wolk is PK 233-10.1 zichtbaar, een andere gecatalogiseerde planetaire nevel — zo compact dat ze eruitziet als een gewone ster zonder in te zoomen. Deze details zijn veel beter te zien op volledige resolutie — de AstroBin-knop onderaan de pagina biedt een veel grotere zoomfactor dan het voorbeeld hier.