Vlammende Ster Nevel & Kikkervisjes Nevel

In het sterrenbeeld Voerman ontvouwt zich een fascinerend hemels schouwspel waar twee nevels dezelfde ruimte lijken te delen. Rechtsboven in de afbeelding grenst IC405, de Vlammende Ster Nevel, linksonder aan IC410, de Kikkervisjes Nevel. Deze twee objecten lijken dichtbij elkaar te staan aan onze nachtelijke hemel, maar deze nabijheid is slechts een perspectivische illusie: IC405 ligt ongeveer 1500 lichtjaar van ons verwijderd, terwijl IC410 achtmaal verder staat, op zo'n 12000 lichtjaar.

IC405 dankt zijn naam aan de massieve ster AE Aurigae, een blauwe reus van spectraaltype O die de omringende gasfilamenten verlicht. Deze uitzonderlijk hete ster, met een oppervlaktetemperatuur van 33000 K, ioniseert de waterstof eromheen en creëert deze vlammende structuren die hem zijn bijnaam opleverden. De ster AE Aurigae is in werkelijkheid een vluchteling: hij ontsnapte uit de Trapezium-sterrenhoop in de Orionnevel na een botsing tussen massieve dubbelsterren 2 tot 3 miljoen jaar geleden. De nevel beslaat ongeveer 5 lichtjaar en combineert rode emissie van geïoniseerde waterstof en blauwe reflectie van sterlicht door stofdeeltjes.

IC410, veel groter met een diameter van meer dan 100 lichtjaar, herbergt in zijn hart de open sterrenhoop NGC 1893, bestaande uit massieve O-type sterren van slechts ongeveer 4 miljoen jaar oud. Deze buitengewoon hete jonge sterren sculpteren het omringende gas door hun intense straling en stellaire winden. De karakteristieke kikkervormige structuren, ongeveer 10 lichtjaar lang, zijn globules van dicht, koud gas die weerstand bieden aan de erosie door stellaire straling. Hun staarten wijzen weg van de NGC 1893-sterrenhoop, gevormd door stralingsdruk en stellaire winden. Deze structuren zijn actieve stervorming plaatsen waar nieuwe sterren geboren worden.

Deze groothoekopname legt dus twee stellaire generaties vast op zeer verschillende afstanden: IC405 met zijn vluchtende ster en IC410 met zijn jonge sterrenhoop in volle activiteit. De rode gebieden getuigen van de emissie van geïoniseerde waterstof, terwijl de donkerdere zones de stofwolken onthullen die deze stellaire kraamkamers gedeeltelijk verhullen. Het waarnemen van deze twee nevels samen biedt een uniek perspectief op de diversiteit van stervorming processen en de evolutie van HII-gebieden in onze Melkweg.