De Sadr-regio

In het hart van de Zwaan, rond de heldere ster Sadr die het midden van het Noorderkruis markeert, ligt een van de grootste stervormingsgebieden van de noordelijke hemel. De rode gloed die het hele beeldveld vult, is geïoniseerde waterstof: de nevel IC 1318, ook bekend als de Gamma Cygni-nevel. Daarin schittert een kleine, compacte groep blauwe sterren, de open sterrenhoop NGC 6910.

NGC 6910 is een jonge sterrenhoop van slechts enkele miljoenen jaren oud en de kern van de stellaire associatie Cygnus OB9. Zijn heetste, zwaarste blauwe leden behoren tot de referentieobjecten voor de studie van pulserende Beta Cephei-sterren, waarvan het oppervlak in enkele uren uitzet en samentrekt. De precieze leeftijd blijft onzeker: afhankelijk van de gebruikte methode vinden astronomen tussen 4 en 11 miljoen jaar.

De rode gloed van IC 1318 wordt niet aangestoken door Sadr, ondanks wat de naam doet vermoeden, maar door jonge, hete O-sterren die grotendeels door stof aan het zicht onttrokken zijn. Hun ultraviolette straling ioniseert het gas en laat het oplichten. De brede donkere banden die de nevel in lobben verdelen, zijn geen lege ruimtes: het zijn stofwolken op de voorgrond, waarvan de opvallendste is gecatalogiseerd als LDN 889, die het licht van het gas erachter absorberen.

Sadr, de helderste ster op het beeld, is in werkelijkheid een indringer: deze superreus staat op ongeveer 1.800 lichtjaar, veel dichterbij dan de nevel en de sterrenhoop, die zich rond 5.600 lichtjaar bevinden, achter de Grote Cygnus-kloof. De drie vallen samen door een louter perspectiefeffect. Dit beeld verzamelt 10 u 23 min belichting vanuit Texas, door een dubbel smalbandfilter (geïoniseerde waterstof en zuurstof).