De Grotnevel

Een donkere boog uitgesneden in een wand van rood gas, als de ingang van een grot die recht in de hemel is uitgehold: aan die silhouet dankt Sh2-155 haar bijnaam Grotnevel. Ze ligt in het sterrenbeeld Cepheus, op ongeveer 2 400 lichtjaar, aan de rand van een uitgestrekte koude moleculaire wolk die astronomen Cepheus B noemen.

De rode gloed komt van geïoniseerde waterstof. De belangrijkste veroorzaker is HD 217086, een hete O-ster uit de vereniging Cep OB3, een groep jonge zware sterren die uit dezelfde wolk zijn ontstaan. Haar ultraviolette straling rukt elektronen los van waterstofatomen; bij het recombineren zenden die het diepe rode licht uit dat het hele veld vult. De « grot » zelf is geen leegte: het is de nog ondoorzichtige materie van de wolk, als schaduwbeeld gezien voor het oplichtende gas.

Die grens tussen ster en wolk is een laboratorium. Door het gas voor zich uit samen te persen kan de straling van zware sterren nieuwe sterren tot instorten brengen, een proces dat geïnduceerde stervorming heet. Röntgenwaarnemingen met de Chandra-telescoop en infraroodgegevens van Spitzer legden hier een echte leeftijdsgradiënt bloot onder de jonge sterren: de jongste liggen begraven in de wolk, de verder gevorderde aan de verlichte kant. Het is een van de duidelijkste aanwijzingen voor dit mechanisme.

Deze opname is het eerste licht van een nieuw instrument, op afstand opgesteld in de woestijn van Nevada, en van een monochrome camera: het beeld wordt laag per laag opgebouwd, een luminantieopname voor het detail en drie kleuropnamen, rood, groen en blauw, die daarna worden samengevoegd. De totale belichtingstijd bedraagt 13 u 35. Het kader beslaat maar een deel van het complex, dat later tot een mozaïek kan worden uitgebreid.