De grote sterrenhoop in de Schutter

In de rijke sterrenvelden van de Schutter, in de richting van het centrum van de Melkweg, is M22 een van de helderste en dichtstbijzijnde bolvormige sterrenhopen aan de hemel. Deze bol van enkele honderdduizenden sterren bevindt zich op ongeveer 10.400 lichtjaar, dichtbij en helder genoeg om met het blote oog te worden opgemerkt. Al in 1665 opgemerkt door Abraham Ihle, is het een van de allereerste bolvormige sterrenhopen ooit waargenomen, lang voordat Charles Messier hem catalogiseerde.

M22 is geen gewone sterrenhoop. Anders dan de meeste bolvormige hopen, waarvan alle sterren dezelfde samenstelling delen, vertoont hij een werkelijke spreiding in zijn gehalte aan zware elementen. Deze afwijking, die slechts bij een handvol hopen zoals Omega Centauri voorkomt, doet vermoeden dat M22 geen eenvoudige sterrenhoop is maar de overgebleven kern van een klein satellietstelsel, door de Melkweg van zijn buitenste sterren ontdaan.

Zijn dichte hart bergt nog meer verrassingen. Radio- en röntgenwaarnemingen brachten er twee kandidaat zwarte gaten van stellaire massa aan het licht die actief materie opslokken, en modellen suggereren dat de hoop nog tientallen zwarte gaten kan herbergen. M22 behoort ook tot de zeer zeldzame bolvormige sterrenhopen waarvan bekend is dat ze een planetaire nevel bevatten, en er is een oude nova-rest in geïdentificeerd.

Een bolvormige sterrenhoop is een valstrik voor de astrofotograaf: zijn kern is zo geconcentreerd dat te lange belichtingen hem in een verzadigde witte vlek veranderen. Het beeld is daarom opgebouwd uit korte opnamen van 30 seconden, een compromis dat de resolutie van de kernsterren behoudt en toch de buitenste halo vastlegt. Het telt in totaal 1u18m breedbandbelichting, op afstand verkregen vanuit Texas.