Dolfijnhoofdnevel

In het sterrenbeeld Grote Hond, op zo'n 4.500 lichtjaar, zet een reusachtige bel zich in stilte uit in de ruimte. Ze kreeg de bijnaam Dolfijnenkop (Sh2-308), en ze is het werk van één enkele ster, een van de zeldzaamste en gewelddadigste van ons sterrenstelsel.

In het centrum waakt EZ Canis Majoris, een Wolf-Rayet-ster: een kolossale ster vlak bij haar einde. Zo'n 70.000 jaar geleden begon ze haar buitenste lagen af te stoten, en ze blaast nu een wind zo snel, bijna 1.700 kilometer per seconde, dat hij de eerder vrijgekomen materie voor zich uit veegt en opblaast tot een bel van 60 lichtjaar breed, iets groter dan de volle maan aan de hemel. Deze schil licht vooral op in het licht van zuurstof, wat haar de blauwgroene tint en de dolfijnvorm geeft.

Ze heeft ook een zeldzaamheid op haar naam: ze is een van slechts twee bellen van dit type waarvan bekend is dat ze röntgenstraling uitzenden, samen met de Halve Maannevel. Wat de ster betreft, haar lot ligt vast: ze zal eindigen als een supernova, op de schaal van de astronomische tijd.

Het object is zo zwak dat speciale filters nodig waren om het vanuit Texas zichtbaar te maken: ze vangen alleen het licht van twee gassen, zuurstof (in blauwgroen, het lichaam van de dolfijn) en waterstof (in rood). Ik heb het beeld uit twee panelen samengesteld om links een wolkje in beeld te krijgen dat me aan een miniatuur koraalrif doet denken, een perfecte metgezel voor de dolfijn. Het veld verbergt ook twee kleine planetaire nevels, die bellen geblazen door veel bescheidener stervende sterren: de ene, rond, nestelt zich rechtsonder de kop van de dolfijn; de andere, zo compact dat ze voor een gewone ster doorgaat, schuilt verderop in het veld. De AstroBin-knop, onder de afbeelding, laat je ze op volle resolutie opsporen.